Kategorie
Słowacja

Dunajska Streda

DUNAJSKA STREDA

Miasto powiatowe oddalone o ok. 45 km od Bratysławy i 55 km od Komarna, stolica Zitnego ostrova, nazywane przez wielu mieszkańców Dunaszerdahely.

Prastara osada targowa, a później rolnicze miasteczko o niskiej zabudowie, po wojnie rozwinęła się gwałtownie w spory ośrodek, co na pewien czas odebrało miejscowości charakter. Na szczęście nie na długo, gdyż w latach 90. XX w. Dunajska Streda zyskała nowe oblicze za sprawą światowej sławy architekta węgierskiego Imrego Makovecza, projektanta nowego centrum, z wolna stającego się atrakcją turystyczną. Teraz miasto przeżywa kolejne przemiany, przekształcając się w nowoczesny europejski ośrodek, centrum kultury słowackiej i węgierskiej.

W centrum są zajmujące muzea i galerie oraz ogromne kąpielisko termalne – jedno z najnowocześniejszych i najatrakcyjniejszych w regionie, a co za tym idzie – bardzo chętnie odwiedzanych.

Dunajska Streda ma bardzo dobre połączenia kolejowe z Bratysławą, Komarnem i Gabćikovem. Autobusy ze stolicy przyjeżdżają mniej więcej co godzinę. Z dworca odjeżdżają lokalne autokary, m.in. do Gabćikova, Bodik, Galanty, Dunajskiego Klatova, Tomaśikova i Velkiego Mederu.

Dworce kolejowy i autobusowy są zlokalizowane naprzeciw siebie, pięć przecznic na zachód od centrum (dojście ul. Żeleznićną i Nemessegską). Śródmieście wyznaczają ul. Hlavna i korzo B. Bartoka. Przy nich skupia się większość urzędów, a także banki, bankomaty, sklepy i apteki.

W mieście nie ma biura informacji turystycznej, a wszelkich informacji na temat pobytu udziela Urząd Miejski (ul. Hlavna 50, pn.-pt. 9.00-16.00).

Noclegi

W Dunajskiej Stredzie jest kilka miejsc, w których można zapytać o nocleg – znajdzie się coś dla osób z wypchanym portfelem i coś dla ple-cakowiczów.

Bonbon (Alżbetinske nam. 1; bonbon@bonbon.sk). Jeśli stylowo, nowocześnie i luksusowo – to tutaj. Piękny hotel na końcu deptaku Bartoka, na północnym skraju centrum; dwa baseny i sauna. Na miejscu bar i dobra restauracja z kuchnią węgierską i międzynarodową.

Bihari (ul. Pośtova 1). Świeżo odnowiony zabytkowy hotel w starej kamienicy w centrum.

Kupelno-rekreaćny areal (Gabćikovska cesta). Mały pensjonat na terenie kąpieliska termalnego. Jest też kemping i bungalowy.

Penzión Eden (ul. Malotejedska 1458/49). Niewielki pensjonacik (VI—IX).

Gastronomia

W centrum, zwłaszcza w okolicach ul. Hlavnej i korzo B. Bartoka, działa kilka restauracji, barów i kawiarni. Wiele punktów gastronomicznych, w tym restauracyjek i pawilonów z tanim jedzeniem, otwarto na terenie kąpieliska termalnego. Warto polecić m.in. restaurację Fontana przy ul. Hlavnej 67, w nowoczesnym pasażu w centrum miasta, z dużym wyborem lekkich potraw, i sympatyczną kawiarnią, lub lokal Central (ul. Bacsakova 18), W górnej skali nie ma konkurencji restauracja hotelu Bonbon, oferująca szeroki wybór znakomitych potraw kuchni węgierskiej i międzynarodowej.

Rozrywki

Największa rozrywkowa atrakcja miasta to kompleks rekreacyjny z kąpieliskiem termalnym.

Dunajska Streda jako centrum Żitnego ostrova i ośrodek mniejszości węgierskiej jest miejscem takich imprez, jak cykl festiwali zespołów tanecznych Eudova Dvorana (IV-X) i festiwal pieśni i tańca Żitnego ostrova (VI).

Historia

Pierwsza wzmianka o osadzie Szerdahely pochodzi z 1250 r. (nazwa upamiętnia prastary przywilej, czyli środowe jarmarki). Od 1574 r. Dunaszerdahely było królewskim miastem. W XIX w. nazywano je Małą Jerozolimą ze względu na liczną gminę żydowską, po której nie zachowała się nawet synagoga, zbombardowana w czasie II wojny światowej. Od końca XIX w. miasteczko pełni rolę najważniejszego ośrodka regionu, centrum przemysłu spożywczego z największą na Słowacji cukrownią i zakładami przetwórstwa mięsa i owoców.

Zwiedzanie

Do rangi atrakcji turystycznych urosło centrum przebudowane w latach 1995-1999 w spektakularnym stylu przez Imrego Makovecza. Charakterystyczne białe budowle o stromych dachach krytych dachówką, z wieżyczkami, lukami i odsłoniętymi drewnianymi elementami konstrukcji przywróciły nostalgiczną atmosferę dawnego rynku i starych kamieniczek. Nowe śródmieście tworzy zabudowa ul. Hlavnej z ratuszem (Varoshaza) i pasażem handlowym oraz pobliski plac Vamberyego (od Hlavnej ul. Pośtovą) z korzo B. Bartoka.

W południowej pierzei placu stoi starannie odnowiony kościół katolicki z białą wieżą, najstarszy świadek historii miasta. Świątynię wzniesiono w stylu romańskim w 1314 r., a w ciągu wieków przeszła liczne przebudowy.

W pobliżu wznosi się piękny granitowy obelisk zwieńczony stylizowaną postacią orła – upamiętnia bohaterów węgierskiej wojny o niepodległość prowadzonej z Austrią i Rosją w latach 1848-1849.

Deptak Bartoka wychodzi z placu Vamberyego na północ, w kierunku pl. Sv. Stefana, przy którym postawiono biały pomnik Memento, poświęcony pamięci 3 tys. Żydów, ofiar holokaustu. Na miejscu pomnika stała niegdyś synagoga zniszczona w czasie wojny, a w 1950 r. całkowicie rozebrana.

Zwiedzając miasto, warto zwrócić uwagę na surowy w swej prostocie nowoczesny kościół kalwiński przy drodze do Galanty. Świątynia, wznoszona przy współudziale finansowym kalwinów z Holandii, stanowi rzadki przykład współcześnie powstających zborów kalwińskich. Do pełnego spektrum wyznaniowego reprezentowanego przez budowle sakralne miasta trzeba jeszcze dodać XIX-wieczny kościół ewangelicki przy ul. Hlavnej.

We wschodniej części centrum stoi okazała barokowa budowla wzniesiona w  1770 r. z inicjatywy biskupa Miklósa Kondego, zwana od koloru elewacji Żlty kaśtiel (Żółty Pałac; ul. Muzejna). Mieści się w nim Żitnoostrovne Muzeum (wt.-pt. 9.00-12.00 i 13.00-17.00, sb. nd. 10.00-12.00 i 13.00-16.00; 20/10 Sk). Pośród licznych eksponatów dotyczących historii i etnografii wyróżniają się zbiory archeologiczne i kolekcja ludowej ceramiki oraz narzędzia do płukania złotego piasku. Kilka kroków od muzeum ma siedzibę Kortars Magyar Galeria (Galeria Węgierskiej Sztuki Współczesnej), gdzie co roku odbywają się warsztaty artystyczne z wystawami powarsztatowymi, stanowiącymi ważne wydarzenie kulturalne w regionie.

W północnej części centrum uwagę przyciąga secesyjna budowla o żółtej elewacji z okrągłymi basztami – Vermesova vila (willa Vermesa; ul. Gy. Szabó 2; wt.-nd. 10.00-17.00), siedziba oddziału Słowackiej Galerii Narodowej. We wnętrzach zapoznać się można z pracami malarza Juliusa Lorincza. Prezentowane są tu także sezonowe wystawy współczesnej sztuki słowackiej.