Kategorie
Słowacja

Skalica

SKALICA

Mniej więcej 20 km na północ od Senicy, w zachodnim cypelku Słowacji, zamknięte pomiędzy meandrem Morawy a Białymi Karpatami, leży 15-tysięczne miasteczko graniczne zwane „perłą Zahoria”. Przydomek ten Skalica zawdzięcza zabytkowemu śródmieściu, które w zwartej formie prezentuje przegląd stylów architektonicznych od stylu romańskiego przez gotyk, barok, klasycyzm aż po międzywojenny funkcjonalizm. Nastrojowa, prawie nietknięta przez socjalistyczną zabudowę starówka z licznymi wieżami kościołów, otoczona jest przez betonowe osiedla, które jednak zachowują należny dystans.

Skalica już w 1372 r. została przez Ludwika Węgierskiego podniesiona do rangi wolnego miasta królewskiego, co, wespół z dogodnym położeniem na szlaku w kierunku Czech i Moraw, zapewniło jej bujny rozkwit. W wyniku dalszych królewskich przywilejów stanęła w rzędzie sześciu najznamienitszych ośrodków miejskich średniowiecznych Górnych Węgier. W XVIII w. zasłynęła z sukiennictwa i winiarstwa. Wymowne pamiątki po cechach winiarzy to ołtarz św. Urbana (patrona winiarzy) w kościele farnym oraz kościółek św. Urbana na obrzeżach miasta. W Skalicy do dziś produkuje się gatunkowe czerwone wino Skalicky rubin. Można go skosztować w tzw. vinohradnickich budach (dumą mieszkańców jest Mestska buda w willi wśród winnic).

Serce zabytkowego śródmieścia to trójkątny rynek – Nam. Slobody. Góruje nad nim gotycki, przebudowany w stylu renesansowym kościół parafialny św. Michała z XIV w. Obok stoi kaplica św. Anny – średniowieczna kostnica. Wśród niewysokich pastelowych kamieniczek z XVII i XVIII w. wyróżnia się późnorenesansowy barokizowany ratusz. Fasadę przetworzono w stylu klasycystycznym, z tyłu niedawno dobudowano współgrającą część, która otrzymała tytuł realizacji architektonicznej 1995 roku. Tablica na fasadzie przypomina epizod historyczny, kiedy w ratuszu przez kilka dni w 1918 r. miał siedzibę tymczasowy rząd czechosłowacki na tereny Słowacji.

Przy rynku znajduje się również siedziba Muzeum Zahoria (Nam. slobody 11; wt.-pt. 9.00-16.00, sb. i nd. 9.00-14.00; 20/10 Sk). Tworzą ją dwa sąsiadujące z sobą zabytkowe budynki: neorenesansowy tzw. Mittakovsky dom oraz oryginalny, ozdobiony barwną mozaiką dawny dom kultury zaprojektowany przez D. Jurkovića na przełomie XIX i XX w. Ekspozycja muzealna obejmuje bogate zbiory archeologiczne, historyczne, etnograficzne i muzykologiczne dotyczące regionu Zahorie.

Po przeciwnej stronie rynku wznosi się monumentalna posępna bryła barokowego kościoła Jezuitów z przylegającymi do niego imponującymi zabudowaniami klasztornymi (dziś gimnazjum). Jeszcze dalej, na osi kościoła farnego, stoi najstarszy zabytek miasta – dwukondygnacyjna romańska rotunda św. Jerzego z XII w., nakryta barokowym gontowym hełmem. Ciekawostką jest fakt, że górne piętro kamiennej budowli (połączonej niegdyś z fortyfikacjami, których szczątki widnieją tuż obok) służyło jako wieża strażnicza, a jedynie parter przeznaczono na cele kultowe. We wnętrzu, gdzie zachowały się pozostałości gotyckich malowideł ilustrujących legendę o św. Jerzym, otwarto małą ekspozycję historyczną dotyczącą zabytku.

Przedłużając oś od kościoła farnego poza rotundę św. Jerzego, dociera się do zielonego pagórka, na którym warto zobaczyć klasycystyczna kalwarię z 1823 r. Tworzy ją kamienny krzyż otoczony rzeźbami Matki Bożej i św. Jana oraz białe kapliczki drogi krzyżowej. Sprzed kalwarii roztacza się piękna panorama starówki.

Od średniowiecza w mieście osiedlały się sukcesywnie liczne zakony (obok wymienionych jezuitów m.in. franciszkanie, karmelici, paulini, bracia miłosierni). Mnisi pobudowali kościoły i klasztory, w większości barokowe, rozsiane po całym zabytkowym śródmieściu. Najstarszym jest imponujący zespół klasztorny Franciszkanów (przybyli do Skalicy w połowie XV w.) na północno-wschodnich obrzeżach starówki, tworzący gotycki kościół Matki Bożej Bolesnej oraz zbarokizowane budynki klasztorne, skupione wokół dziedzińca i ogrodu. W jasnym wnętrzu kościoła zachowały się piękne sklepienia sieciowe oraz kilka okazałych barokowych ołtarzy. Do klasztornych ogrodów przylegają pokaźne fragmenty dawnych murów miejskich -w tym miejscu przetrwały w najlepszym stanie. Naprzeciw kościoła, po drugiej stronie drogi stoi miejska ochronka z XV w., dziś dom emerytów – najstarszy nieprzerwanie zachowujący swą funkcję budynek socjalny na Słowacji.

Sielskie okolice zachęcają do aktywnego wypoczynku, począwszy od rejsów po rzece Moravie i jej kanale do czeskiego Hodonina, poprzez piesze wycieczki w Białe Karpaty z odległej 5 km od miasta doliny Zlatnickiej po rowerowe wyprawy po okolicy. Szczegółowych informacji udziela Turisticka informaćna kancelaria w Skalicy (Nam. Slobody 10; skalica@ba. telecom. sk).

W centrum jest kilka restauracji, m.in. Astoria (ul. Potoćna 54), bistro Gabriela (ul. Gorkeho) Jana (ul. Potoćna 112) czy restauracja w hotelu Tatran.

Noclegi oferują: hotel Tatran (Nam. Slobody 98), Penzión Pod Rotundou (ul. Potoćna 2) oraz kilka obiektów rekreacyjnych w Zlatnickiej dolinie, m.in.: Chata Amor i Rekreaćne zariadenie Skalićan (skalican@ba.psg.sk).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *