Kategorie
Słowacja

Zahorie

ZAHORIE

Między zielonym grzbietem Małych Karpat a leniwym nurtem rzeki Morawy rozciąga się niezbyt rozległa, ciągle jeszcze nieodkryta kraina słowackich kresów zachodnich – Zahorie. Tuż za Morawą zaczynają się Czechy i Austria, nic więc dziwnego, że pejzaże Zahoria przypominają zielone, poprzecinane rzekami i pagórkami Morawy, a wioski wyglądają podobnie jak austriackie miasteczka winiarskie.

W XI w. król Węgier Stefan I ustanowił tu granicę swego królestwa z ziemią Czechów. Strzegli jej lojalni osadnicy bałkańscy, m.in. Połowcy (Plavci), po których został ślad w wielu miejscowych nazwach, np. Plavecky Śtvrtok czy Plavecky Mikulaś. W średniowieczu Węgrzy wybudowali kilka zamków granicznych, m.in. Korlat, Ostry Kamen i Plavecky hrad, które podupadły w czasie licznych wojen: husyckich, tureckich i antyhabsburskich. W połowie XIX w. Zahorie stało się kolebką słowackiego ruchu narodowego: w wiosce Hlboke w 1843 r. Stur, Hurban i Hodźa stworzyli fundamenty słowackiego języka literackiego, w wielu miejscowościach regionu w niespokojnych latach Wiosny Ludów spiskowali szturowcy – bojownicy o niepodległą Słowację, by w latach 1848 i 1849 w Myjawie założyć pierwszą Słowacką Radę Narodową. W czasach ck monarchii granice polityczne uległy zatarciu, by zarysować się wyraziście w XX w. Obok granicy z Austrią, w czasach komunizmu najeżonej drutem kolczastym i obostrzeniami administracyjnymi, wyznaczono granicę z Czechami. Obydwie stykają się parę kilometrów od miejscowości Moravsky Sv. Jan.

Słowackie kresy zachodnie są szczególnie atrakcyjne dla tych, którzy lubią śledzić przenikające się kultury – z dala od utartych szlaków i zgiełku cywilizacji. Porosłe łęgami brzegi Morawy, szczególnie u ujścia Dyji, stanowią dziewicze królestwo przyrody, podobnie jak częściowo zalesione wydmy na południe od Saśtina.

Oprócz opisanych miejscowości na uwagę zasługują m.in. Borsky Sv. Jur z imponującym wczesnobarokowym kościołem św. Jerzego i kilkoma XVII–wiecznymi krzyżami przydrożnymi postawionymi na pamiątkę prześladowań miejscowej ludności przez anty-habsburskie wojska powstańcze Rakoczego; Cerova z wczesnobarokowym pałacem w parku (dziś ośrodek charytatywny) i ruinami zamku Korlatko na wzgórzu nad wsią,- Hlboke z ascetycznym barokowym kościołem ewangelickim z 1787 r., obok którego stoi pomnik pastora i działacza narodowego Jozefa M. Hurbana. Kovalov to malownicza wioska winiarska z pięknie zachowaną zabytkową zabudową i klasycystyczną kapliczką św. Urbana, patrona winnic. Na odwiedziny zasługuje tez Podbranć-Podzamok położony na stokach zielonego pagórka zwieńczonego okazałymi ruinami XIII-wiecznego zamku Branć. W kameralnym malowniczym centrum Brezovej pod Bradlom oprócz dwóch zabytkowych kościołów (katolicki z 1590 r. i ewangelicki z 1873 r.) jest jedyny na Słowacji pomnik Jana Husa. Na wzgórzu Bradlo 543 m n.p.m.), które góruje nad miasteczkiem po północno-wschodniej stronie, można obejrzeć mauzoleum gen. Milana R. Stefanika z 1928 r., zaprojektowane przez wybitnego słowackiego architekta Duśana Jurkovića.

Milan Rastislav Stefanik

Milan Rastislav Stefanik (1880-1919), wybitny polityk słowacki, z wykształcenia inżynier i astronom, obserwował zaćmienia Słońca i ruchy komety Halleya. Pracował na Mont Blanc, na Tahiti, w Brazylii i Ekwadorze. Z chwilą wybuchu I wojny światowej wstąpił jako szeregowiec lotnictwa do armii francuskiej. Za bohaterskie loty zwiadowcze awansował na porucznika. Podczas wojny jako działacz słowackiego ruchu niepodległościowego działał m.in. we Francji, Włoszech i USA. Był jednym z założycieli niepodległej Czechosłowacji. Zginął w katastrofie lotniczej w drodze z Włoch do kraju gdzie miał objąć urząd ministra wojny.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *